Refleksja nad misterium męki i śmierci Chrystusa, która od wieków jest przedmiotem rozważań teologicznych i filozoficznych, znalazła żywe odzwierciedlenie w sztuce. Liczne przykłady wspaniałych dzieł inspirowanych tematyką pasyjną odnajdujemy m.in. w malarstwie. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa, Chrystus nie był ukazywany na krzyżu, ale przedstawiany na sposób symboliczny (np. baranek mistyczny). Wizerunki Chrystusa na krzyżu pojawiły się w VI wieku. U schyłku średniowiecza „realistyczna i patetyczna” sztuka nadawała tematom pasyjnym „przejmujący i bolesny wyraz”, posuwając się często do „przedstawień chorobliwych, a nawet przerażających”. Obrazy te apelowały do uczuć odbiorcy. Miały „budzić poruszenie, wstrząs, wzburzenie, refleksję, a następnie prowadzić do nawrócenia” […].
Adekwatnie do sztuki malarskiej, temat pasji Chrystusa realizowany jest w muzyce. Dźwiękowe ujęcie Męki Pańskiej służące w przeszłości kontemplacji religijnej, pogłębieniu duchowych przeżyć, w dobie współczesnej wychodzi, w przypadku dzieł koncertowych, także poza obszar religijny — nakłaniając słuchacza do refleksji nad cierpieniem człowieka, jego zagubieniem w świecie zawłaszczonym przez zło, manifestującym się w wojnach i aktach ludobójstwa. Zwrócenie uwagi na kwestię cierpienia nie jest oczywiście znamienne tylko dla nowych czasów, bowiem zarówno w sensie filozoficznym, jak i duchowym cierpienie towarzyszy człowiekowi od początku jego dziejów. Od początku też człowiek poszukuje odpowiedzi na pytanie o sens cierpienia. Problem ten jest podejmowany przez niemal wszystkie religie świata, systemy filozoficzne i nauki przyrodnicze.
„Przedstawiona praca jest pierwszym całościowym opracowaniem historii pasji w polskiej muzyce, ze szczególnym uwzględnieniem pasji współczesnych — od 1966 (Pasja K. Pendereckiego) do dziś (Pasja D. Przybylskiego, 2013). Autorka opanowała ogromną literaturę przedmiotu, łącznie z pracami filozoficznymi, teologicznymi, metodologicznymi i — rzecz jasna — historycznymi, dotyczącymi rozwoju pasji w Europie i w Polsce. […] przeniesienie punktu ciężkości na współczesność jest uzasadnione niespotykanym w historii muzyki polskiej zainteresowaniem kompozytorów gatunkiem pasji, różnorodnością podejścia do tekstu ewangelicznego, do samej tematyki, co wiąże się z różną dramaturgią dzieł oraz z indywidualnym opracowaniem muzycznym poszczególnych pasji, niezwykle interesującym. […] Książka jest opracowaniem cennym, potrzebnym”.
z recenzji prof. dr hab. Ireny Poniatowskiej
Na okładce: Cyprian Norwid, Chrystus w koronie cierniowej, 1863, akwarela, tusz, pióro, złocenie, wł. Biblioteka Narodowa (C. Norwid, Album Orbis II, s. 26).
Publikacja dofinansowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.