Anna Nowak (red.), Dzieło muzyczne, jego estetyka, struktura i recepcja

Przedmowa

„…gdy do wybitnego dzieła muzycznego zbliżamy się jako badacze: analitycy i interpretatorzy, […] mamy do czynienia z dwoma podstawowymi perspektywami. W pierwszej z nich rozpatrujemy dzieło, by tak rzec, samo w sobie, jako utwór per se. Przedmiotem badań analitycznych stają się panujące w nim relacje […] zachodzące między jego elementami i warstwami. Stanowią one głównie przedmiot procedur empirycznych i formalnych. W drugiej z perspektyw przedmiotem rozpatrywania staje się dzieło, […] jako fenomen egzystujący w przestrzeni swego czasu i miejsca, czyli w przestrzeni historii i kultury. Wchodzi wówczas w sferę zainteresowania dyscyplin nastawionych historycznie i humanistycznie, szczególnie zaś w sferę procedur semiotycznych i hermeneutycznych”.

Te dwie perspektywy badawcze, opisane w artykule prof. Mieczysława Tomaszewskiego otwierającym niniejszy zbiór tekstów poświęconych refleksjom nad dziełem muzycznym, współokreśliły kierunki i procedury badań poszczególnych autorów, dzięki czemu ogląd samego dzieła, jego własności strukturalne, brzmieniowe i ekspresyjne dopełnione zostały o rozważania sytuujące dzieło w szerokiej przestrzeni kulturowej. Podejmowane w artykułach analizy koncentrują się bowiem na trzech wyróżnionych w tytule publikacji aspektach – estetyce, strukturze i recepcji jako komplementarnie przenikających się sferach badanego fenomenu kultury bądź traktowane są rozdzielnie, z akcentem na wybranym zagadnieniu.

Prezentowane ujęcia generują szerokie spektrum postaw i strategii badawczych, co – gdy uwzględnimy rozpiętość czasową (od XVII wieku po czasy najnowsze) i problematykę szczegółową podejmowaną przez poszczególnych autorów – stanowi o różnorodności i wielości zaprezentowanych spojrzeń. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż autorzy artykułów pochodzą z kilkunastu ośrodków akademickich kraju i Europy. Zindywidualizowane w przedmiocie i metodach opisu teksty łączy jednak cel nadrzędny – poszukiwanie sensów zawartych w dziele muzycznym i poprzez nie ewokowanych oraz dążenie do rozpoznania jego miejsca w przestrzeni kultury, relacji do muzyki czasu minionego, twórczości współczesnej i późniejszych generacji kompozytorskich.

Niniejszy tom inicjuje serię publikacji poświęconych problematyce dzieła muzycznego widzianego w wielorakich kontekstach metodologicznych i kulturowych.

Anna Nowak

Publikacja dofinansowana przez Ministerstwo Edukacji i Informatyzacji.