Anna Nowak (red.), Dzieło muzyczne i jego źródła

Przedmowa

Kategoria „źródła”, rozumianego jako „to, skąd coś pochodzi, wywodzi się, ma początek”, odniesiona do dzieła muzycznego implikuje pytanie o przyczyny jego powstawania, czynniki które powołały je do istnienia określając dźwiękową postać i kulturowe funkcje. Pytanie o genezę dzieła muzycznego, o impulsy duchowe zapoczątkowujące proces twórczy staje się w istocie pytaniem o wzorce i wartości, które w sposób zamierzony bądź nieuświadomiony kierowały działaniami artystycznymi kompozytorów wyzwalając ów szczególny stan umysłu, który nazywany jest inspiracją, natchnieniem.

Poszukując na nie odpowiedzi autorzy tekstów zebranych w niniejszym tomie przyjęli dwie opcje badawcze. Jedna za przedmiot analiz obrała określone dzieła muzyczne, analizując ich strukturę, zastosowane strategie kompozytorskie, obrane modele architektoniczne i inne elementy formy, aby na drodze odkrywać konstytuujące je idee, tradycje, wzorce. Drugą – zgłębiała różne aspekty samego zjawiska, takie jak dynamikę genotypów, ekspresję tekstu słownego, znaczenie liczb i proporcji, obecność elementów przestrzeni fizycznej, by podjąć próbę rozpoznania ich oddziaływania na twórczość muzyczną.

Szerokie rozumienie kategorii „źródła muzycznego” (poczynając od utożsamienia źródła z inspiracją, przez skupienie uwagi na muzycznych artefaktach, skończywszy na kontekstach społecznych) oraz „dzieła muzycznego” (zarówno w jego „klasycznym” rozumieniu jak i odniesionego do kreacji artystycznej, dla której medium jest dźwięk) implikowało wielość ujęć metodologicznych. Ich wybór determinowany był również specyfiką poszczególnych dzieł muzycznych oraz obranych przez autorów celów badawczych. To za przyczyną tych właśnie czynników przedmiotem opisu stały się konteksty i preteksty, podteksty i teksty rozpatrywane jako źródła twórczości muzycznej.

Anna Nowak